देशभरात एलपीजी गॅसच्या किमतींमध्ये पुन्हा वाढ करण्यात आली असून घरगुती तसेच व्यावसायिक ग्राहकांवर त्याचा थेट परिणाम होणार आहे. 14.2 किलोच्या घरगुती LPG सिलिंडरच्या दरात ₹60 ची वाढ करण्यात आली आहे, तर 19 किलोच्या व्यावसायिक सिलिंडरच्या दरात सुमारे ₹144 ची वाढ झाली आहे. त्यामुळे घरगुती वापरकर्त्यांसह हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि लहान व्यावसायिकांवर आर्थिक भार वाढला आहे.
दरवाढीनंतर प्रमुख शहरांतील घरगुती सिलिंडरचे दर पुढीलप्रमाणे आहेत. New Delhi येथे 14.2 किलोचा घरगुती सिलिंडर ₹913, Mumbai येथे ₹912.50, Kolkata येथे ₹939 तर Chennai येथे ₹928.50 इतका झाला आहे. त्याचप्रमाणे व्यावसायिक 19 किलो सिलिंडरचे दरही मोठ्या प्रमाणात वाढले आहेत. दिल्लीमध्ये त्याची किंमत ₹1,884.50, मुंबईमध्ये ₹1,836, कोलकात्यात ₹1,988.50 आणि चेन्नईमध्ये ₹2,043.50 इतकी झाली आहे. इतर शहरांमध्येही दरात वाढ झाली असून Hyderabad येथे घरगुती सिलिंडर ₹965, Lucknow येथे ₹950.50, Bengaluru येथे ₹915.50 तर Patna येथे ₹1,002.50 इतका झाला आहे.
ही दरवाढ तेल विपणन कंपन्यांनी (OMCs) जागतिक पुरवठा साखळीतील अडथळ्यांचा विचार करून केली आहे. पश्चिम आशियामध्ये सुरू असलेल्या तणावामुळे विशेषतः United States, Israel आणि Iran यांच्यातील संघर्षाचा परिणाम जागतिक ऊर्जा बाजारावर झाला आहे. त्यामुळे एलपीजीच्या पुरवठ्यात व्यत्यय निर्माण झाला आहे.
भारतामध्ये दरवर्षी सुमारे 31.3 दशलक्ष टन LPG वापरला जातो, त्यापैकी जवळपास 62 टक्के गॅस आयातीवर अवलंबून आहे. यातील 85 ते 90 टक्के पुरवठा पश्चिम आशियातील महत्त्वाच्या जलमार्गातून होतो. या पुरवठा साखळीवर ताण निर्माण झाल्यामुळे देशातील गॅस उपलब्धतेवर परिणाम झाला आहे.
दरम्यान, गरीब कुटुंबांसाठी केंद्र सरकारने सुरू केलेल्या Pradhan Mantri Ujjwala Yojana अंतर्गत मिळणाऱ्या गॅस कनेक्शनच्या दरांमध्ये कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. त्यामुळे या योजनेचा लाभ घेणाऱ्या सुमारे १० कोटी कुटुंबांना दिलासा मिळाला आहे.
एलपीजीच्या तुटवड्याचा सर्वाधिक फटका हॉटेल आणि रेस्टॉरंट उद्योगाला बसत आहे. अनेक शहरांमध्ये व्यावसायिक गॅस सिलिंडरचा पुरवठा मर्यादित करण्यात आल्यामुळे रेस्टॉरंट्सना मेनू कमी करणे, कामकाजाचे तास घटवणे किंवा तात्पुरते बंद ठेवणे अशा उपाययोजना कराव्या लागत आहेत. काही उद्योगांनी पर्यायी म्हणून इलेक्ट्रिक इंडक्शन किंवा पाइप्ड गॅस वापरण्याचा पर्याय स्वीकारण्यास सुरुवात केली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, जागतिक परिस्थिती स्थिर होईपर्यंत गॅस पुरवठा आणि दरांमध्ये चढ-उतार राहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सरकार आणि तेल कंपन्या पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी विविध पर्यायांचा विचार करत असल्याची माहिती समोर येत आहे.
